کلیدواژه: وسیله
کلیدواژه: وسیله
به نام خدا
سلام
امروز می خواهیم راجع به ریشه [و س ل] صحبت کنیم و کلید واژه ما عبارتست از:
وسیله
معنای محوری در این ریشه نزدیک شدن یا رسیدن به مطلوب با یک واسطه است.
■ در بعضی منابع، معنای اصلی را «رسیدن به چیزی با میل و رغبت» گفته اند که باید گفت میل و رغبت انگیزه فاعل است که موجب می شود راهی برای رسیدن به مطلوب پیدا کند.
■ در بعضی منابع نیز معنای محوری را «رسیدن به چیزی با نرمی و لطافت» ذکر کرده اند که باید گفت نرمی و ملایمت نیز کیفیت انجام عمل است چون این عمل، ارادی و از روی اختیار بوده و برای تحقق یک خواسته صورت می گیرد؛ مانند پیوند عاشقان با یکدیگر با لطافت و تدبیر و سبکی یا مانند آن.
■ در برخی کتب لغت نیز «نزدیکی و پیوند» را معنای اصلی ذکر کرده اند که باید گفت نزدیکی و اتصال نیز مقصد نهایی استفاده از واسطه است.
پس به طور کلی می توان گفت این ریشه بر ۳ محور استوار است:👇
۱. نزدیکی و تقرّب۲. میل و رغبت۳. واسطه و میانجی
■ در برخی منابع «دزدی و سرقت» نیز جزو معانی فرعی این ریشه آمده است که در این باره می توان گفت که دزد نیز برای رسیدن به مقصود و تصرف نامشروع چیزی که حق او نیست، متوسل به حیله و وسیله و واسطه آشکار یا پنهان می شود (بر خلاف راههای معمول و مستقیم به دست آوردن یک چیز)
● يقال أخذ إبله توسلا: گفته میشود شتران او را به صورت دزدی گرفت.
🔸واسِل اسم فاعل از این ریشه بوده به معنای طلب کننده و کسی که در پی وسیله ای برای اتصال و پیوند است، راغب و تقرب جوینده به سوی خدای تعالی است.
🔸وسیله بر وزن فعیلة هم مصدر است (تقرب و نزديك شدن) و هم اسم (آنچه با آن تقرب حاصل می شود)
✴️ مترادف وسیله عبارتند از:👇
باعث، سبب، علت، محرک، دست آویز، آلت، ابزار، اسباب، واسطه، میانجی، تدبیر، چاره، طریقه.
جمع وسیله می شود وسائل.
🔰 يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱبْتَغُوٓاْ إِلَيْهِ ٱلْوَسِيلَةَ وَجَٰهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ: اى كسانى كه ايمان آوردهايد! از خدا بترسيد و [براى تقرب] به سوى او وسيله بجوييد و در راه او جهاد كنيد، باشد كه رستگار شويد
در آیه فوق، «وسیله» می تواند هم به صورت اسم و هم مصدر معنا شود.
وسیله می تواند مادی باشد یا معنوی؛ فطری باشد یا ارادی.
💫 پیامبران و امامان و اولیای مقرب نیز وسیله ای هستند که باعث نزدیکی و گرایش به سوی حق می شود.
چون همان طور که قبلا هم در مبحث [صلو] و [وصل] گفتیم پیامبر و امامان واسطه فیض هستند و هر خیر و نیکی از مجرای وجودی آنها به ما می رسد از این رو وسیلهای برای رسیدن ما به خدا هستند.
💫 و از این روست که امير المؤمنين علیه السلام در تفسير آيهوَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ فرمود: منم وسيله خداى تعالى
💫 و هم او در نهج البلاغه فرمود: بهترین وسیله اى که بندگان با آن به درگاه خدا تقرب مى جویند، ایمان به خدا، برپا داشتن نماز، اداء زکات، روزه ماه رمضان، حج و عمره، صله رحم، انفاق و بخشش در راه خدا در نهان و آشکار، و تمام اعمال نیکى است که انسان را از سقوط و پستى نجات مى دهد.
👈 یعنی امام و اعمال صالح هم سنگ یکدیگرند.
💫 و از این رو امام صادق علیه السلام فرمودند: ماییم نماز و روزه و حج و کعبه و ماییم وجه الله و آیات الله.
«هم العروة الوثقى والوسيلة الى اللّه»
💫 اهل بيت عليهم السلام همان ريسمان محكم و وسيلهى تقرّب به خداوند هستند.
و انتخاب وسیله و گزینش آن بر حسب مراتب افراد و حالات و معارف و درجات طلب و ایمانشان متفاوت است.
و توسل به پیامبران و امامان معصوم و مانند آن از مهمترین امور در مسیر حرکت به سوی قرب خدا و دیدار اوست.
√ پس «وسیله» سببی کشیده شده میان فرد و مطلوب است و «توسل» تلاش در به دست آوردن آن است.
و گفته میشود "فلانی برای خدا وسیلهای قرار داد" یعنی عملی انجام داد که با آن به او نزدیک شد.
💫 و در حدیث آمده است: اللهم آت محمدا صلى الله عليه وسلم الوسيلة
یعنی: خدایا به محمد صلی الله علیه و سلم وسیله عطا کن
که گفته اند مقصود از آن نزدیکی یا شفاعت است و یا جایگاهی از جایگاههای بهشت است.
🔸توسّل به معنی یافتن وسیلهای برای رسیدن به خواسته است.
توسل مصدر از باب تفعّل است و دلالت بر مطاوعه دارد یعنی پذیرش از روی اختیار.
پس گفته میشود "برای او وسیلهای به سوی خدا فراهم کردم و او به آن توسل جست" یعنی در مسیر حرکت به سوی خدا و طلب قرب و رضای او وسیلهای برایش قرار دادم؛ پس او پذیرفت و آن وسیله را برگزید و به آن تمسّک جست.
🌻 توسُّل در مفاهیم اسلامی، نزدیکی با خداوند است وارتباط نزدیکی با مبحث شفاعت دارد.
💠 نکته:
توسل به پیامبر و ائمه و مقربان درگاه الهی به معنای درخواست صرف از آنها برای برآوردن حوائج و یا شفاعت نیست؛ بلکه توسل یعنی وصل شدن به آنها و هماهنگ با برنامه هاى آنها عمل کردن و پیروی کردن از آنها برای رسیدن به قرب الهی؛ و در این صورت است که اگر خدا را به مقام آنان بخوانیم اجازه شفاعت خواهیم یافت.
✴️ معنای دیگر توسل عبارت است از: دست به دامن شدن، التماس کردن، تقاضا و درخواست، نزدیکی یافتن، دزدی و سرقت
🛠 کلمه "وسیله" در زبان فارسی بیشتر به معنای ابزار به کار می رود.
⚠️ تبصره:ریشه [وسل] و [وصل] شباهت با یکدیگر داشته اولی به معنای رسیدن و پیوستن و قرب بوده و دومی به معنای تقرب جستن و با واسطه رسیدن است.
و نیز [وسیله] به معنای رساندن خود به چیزی با میل و رغبت بوده و خاص تر از [وصیله] است چون وصیله رسیدن به چیزی است چه با رغبت و چه بدون رغبت.
و حالا می پردازیم به مثال قرآنی این ریشه:
🔺وَسیله: وسیله، دستاویز، تقرب جستن
🌿 مثال: أُوْلَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَىٰ رَبِّهِمُ ٱلْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ: كسانى را كه آنان مىخوانند، خودشان وسيلهاى (براى تقرب) به پروردگارشان مىجويند، وسيلهاى هر چه نزديكتر