کلیدواژه: نقاره
کلیدواژه: نقاره
به نام خدا
سلام
امروز می خواهیم راجع به ریشه [ ن ق ر ] صحبت کنیم و کلید واژه ما عبارتست از:
نقاره
معنای اصلی این ریشه، ضربه زدن سبک با وسیلهای تیز مانند منقار پرنده، انگشت انسان، چنگال حیوان یا وسیلهای مانند کلنگ است که باعث کندن و جدا کردن بخشی کوچک از سطح جسمی سخت شده و یا حفره و اثری بر جای میگذارد و در اکثر موارد با تولید صدا همراهست.
[حرف « ر» در این ریشه نشانه تکرار و استمرار است مثل نوک زدنهای پیاپی یک پرنده با منقار یا کوبیدنهای پی در پی بر نقاره]
نَقْر: به معنای کندن یا کنده کاری کردن، نوشتن یا حکاکی کردن روی سنگ یا چوب، سوراخ کردن، نواختن، کوبیدن و صدا زدن است.
«نقر في صلاته نقر الديك»«نَهَی عَنْ نَقْرَةِ الْغُرَابِ»
جملات بالا کنایه از اشخاصی است که نماز را خیلی تند می خوانند و رکوع و سجود را خیلی سریع و ناکامل انجام می دهند گویی مانند خروس یا کلاغ منقار به زمین میزنند که در عبارت دوم از آن نهی شده است.
√ نَقر علاوه بر کندن مادی، در کندو کاو معنوی (جستجو و تحقیق دقیق یا (کنکاش/ عیبجویی و غیبت) نیز به کار می رود.
نقير: به اندازه یک ضربه یا اثر کوچک است مثل فرورفتگی کوچک پشت هسته خرما گویی منقاری به آنجا زده اند یا چیز حقیر و اندکی که مرغ آن را با منقار خود از زمین بر می دارد.
نُقْرَة: به آثار کم یا نقطهای مانند یک دانه یا مقدار اندک، پاره گداخته از زر یا سیم، حفرهای کوچک در زمین، گودال کوچکی که آب در آن جمع میشود، فرورفتگی پس سر(نُقرة القفا) و گودی کاسه چشم گفته می شود.
نُقْرَه یا نُقْرِه: نام فلز گرانبهای سفید رنگی است که بسیار چکش خوار بوده و قابلیت تورُّق و مفتول شدن آن زیاد است و وجه تسمیه آن نیز به علت قابلیت چکش خواری بالای این فلز است.
مِنْقَر: بر وزن مِفْعَل اسم آلت بوده به معنای کلنگ و حوض و... است.
منقار: بر وزن مِفعال اسم آلت بوده به ابزاری آهنی شبیه تبر گفته می شود.منقار به نوک 
پرندگان هم گفته می شود که وسیله کوبیدن و سوراخ کردن اشیاء است.
نَقّارُ الخَشَب:دارکوب
نقاره (یا ناقاره) نیز اسم آلت بر وزن فَعالة بوده ساز ضربی 
به صورت طبل دوتایی است که سطح یکی از دیگری کوچکتر است (برای ایجاد صدای زیر و بم) و هر دو به وسیله یک نوازنده با دو چوب نواخته میشود. این ساز در موسیقی نظامی، مذهبی و آیینی به کار می رود.
ناقور بر وزن فاعول مثل ناقوس و ساطور،اسم آلت بوده به معنای کوبنده و سوراخ کننده است گوئی صدای آن گوش انسان را سوراخ می کند و در مغز فرو می رود.ناقور به هر چیزی که به آن می کوبند تا صدا کند گفته می شود ولی بیشتر به معنی بوق یا کرنا آمده است.
نکته: اوزان اصلی اسم آلت عبارتانداز:مِفْعَل، مِفْعَلَة، مِفْعال، فَعالَة، فَعّالَةاما گاهی اسم آلت بر وزن فاعول هم میآید که این حالت، قیاسی (قاعدهای) نیست بلکه سماعی است، یعنی از زبان عرب شنیده شده و پذیرفته شده است.
ناقور از معدود اسم آلاتی است که بر وزن فاعول آمده است.[وزن فاعول در برخی کتابها جزو صیغه مبالغه شمرده شده است]
حال چه زمانی اسم آلت بر وزن فاعول میآید؟ 
هنگامی که ابزار یا وسیله دارای یکی از ویژگیهای زیر باشد:
۱) صدادار/ صوتی باشد (وسیلهٔ ایجاد صدا)
۲) حرکت و تکرار داشته باشد.
۳) نوعی شدت یا مبالغه در عملکرد ابزار وجود داشته باشد.
پس کاربرد وزن فاعول در این آلت نشاندهنده مبالغه درشدت یا قدرت اثر صدای ایجاد شده است.
فَإِذا نُقِرَ فِی النَّاقُورِمنظور از ناقور در قرآن صور یا بوقی 
است که در قیامت اسرافیل در آن میدمد و صدای آن باعث کندن شدید و ناگهانی مردم از موضع خود و قیام آنها می شود و وجه تسمیه آن به خاطر اثر این صدا (از جا کنندگی) است و نه روش ایجاد صدا.
و در اینجا نقربه معنای نفخ است:
نفخ فی الصور = نقر فی الناقور
و منظور از نفخه، نفخه دوم یا نفخه بعث و نشور است.
نکته: از مجموع آیات قرآن استفاده می شود که پایان و آغاز جهانِ دیگر، به صورت ناگهانی و با یک صیحه عظیم رخ می دهدکه گاه از آن تعبیر به صیحه و گاه زجره و صاخه و گاه نقر و در بسیاری از موارد تعبیر به نفخ صور شده است که همگی آنها کنایه ازصدای مهیب و کوبنده هستند.
نقارهدر نقاره خانه آستان قدس رضوی مشهد الرضا نیز همراه با کرنا (ناقور) در اوقات شرعی و اعیاد مذهبی نواخته می شود و یادآور روز قیامت است.
و حالا می پردازیم به مثالهای قرآنی این ریشه:
نقر:کوبیدن، دمیدن
ناقور:شیپور، صور
مثال: فَإِذَا نُقِرَ فِي ٱلنَّاقُورِ: پس چون در صور دميده شود
نَقیر: فرو رفتگی یا شکاف پشت هسته خرما، چیز کوچک و اندک
مثال: أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌ مِّنَ ٱلْمُلْكِ فَإِذًا لَّا يُؤْتُونَ ٱلنَّاسَ نَقِيرًا: آيا آنان را بهرهاى از حكومت است در اين صورت به اندازۀ شیار پشت هسته خرما به مردم نمی پردازند.